📌 Τι είναι η τενοντίτιδα ώμου;
Η τενοντίτιδα ώμου, γνωστή και ως τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου (rotator cuff tendinopathy), είναι μια από τις πιο συχνές αιτίες πόνου στον ώμο. Αποτελεί φλεγμονώδη ή εκφυλιστική πάθηση των τενόντων που περιβάλλουν την άρθρωση του ώμου και επηρεάζει περίπου το 30% του πληθυσμού κάποια στιγμή στη ζωή τους (Lewis, 2016).
Παρά την ονομασία “τενοντίτιδα”, η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι στη χρόνια φάση δεν υπάρχει ενεργός φλεγμονή, αλλά μάλλον τενοντική εκφύλιση (tendinosis), με διαταραχή της δομής των ινών κολλαγόνου, αυξημένη αγγείωση και νευρική διήθηση (Cook & Purdam, 2009).
🎯 Πόσο συχνός είναι ο πόνος στον ώμο;
Ο πόνος στον ώμο είναι η τρίτη πιο συχνή μυοσκελετική πάθηση μετά τον πόνο στη μέση και τον αυχένα, με επιπολασμό που κυμαίνεται από 7% έως 67% στον γενικό πληθυσμό (Linsell et al., 2006). Περίπου το 40% αυτών των περιπτώσεων αφορά παθήσεις του στροφικού πετάλου (Littlewood et al., 2013). Σύμφωνα με το British Journal of Sports Medicine, η τενοντίτιδα ώμου αποτελεί σημαντική αιτία απουσίας από την εργασία, με άμεσο και έμμεσο κόστος δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως (Littlewood et al., 2019).
🩺 Αιτίες
🔹 Υπέρχρηση (Overuse)
Η κύρια αιτία της τενοντίτιδας ώμου είναι οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις άνω του ύψους των ώμων. Επαγγέλματα και δραστηριότητες που απαιτούν συχνές κινήσεις ανύψωσης των χεριών (ζωγράφοι, οικοδόμοι, κολυμβητές, αθλητές ρίψεων, γυμναστές) εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης (Littlewood et al., 2013).
🔹 Ηλικιακές εκφυλιστικές αλλαγές
Με την ηλικία, η ελαστικότητα και η ανθεκτικότητα των τενόντων μειώνεται, ενώ η αγγείωση της περιοχής υποβαθμίζεται. Οι αλλαγές αυτές καθιστούν τους τένοντες πιο ευάλωτους σε μικροτραυματισμούς και εκφύλιση, ειδικά μετά την ηλικία των 40 ετών (Teunis et al., 2014). Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Lancet Rheumatology, οι εκφυλιστικές ρήξεις του στροφικού πετάλου αυξάνονται γραμμικά με την ηλικία, φτάνοντας το 50% σε άτομα άνω των 60 ετών (Yamamoto et al., 2021).
🔹 Μυϊκή ανισορροπία
Η κακή στάση του σώματος, ιδιαίτερα η πρόσθια κλίση των ώμων και η κύφωση, μειώνει τον διαθέσιμο υπακρωμιακό χώρο και αυξάνει την τριβή στους τένοντες. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: πόνος → μειωμένη κίνηση → μυϊκή αδυναμία → χειρότερη στάση → περισσότερος πόνος (Lewis, 2016).
🔹 Τραυματισμός
Μια απότομη πτώση στο χέρι, απότομη ανύψωση βάρους ή τραυματισμός κατά τη διάρκεια αθλητικής δραστηριότητας μπορεί να προκαλέσει οξεία φλεγμονή ή ακόμα και μερική ρήξη του τένοντα.
💪 Συμπτώματα
Η τενοντίτιδα ώμου εμφανίζεται συνήθως με τα εξής συμπτώματα:
- Πόνος στην πρόσθια και πλάγια περιοχή του ώμου, που συχνά ακτινοβολεί στο άνω τμήμα του βραχίονα
- Πόνος κατά την ανύψωση του χεριού, ειδικά στην περιοχή 60°-120° (painful arc sign)
- Νυχτερινός πόνος που διακόπτει τον ύπνο, ειδικά όταν ο ασθενής ξαπλώνει στον πάσχοντα ώμο
- Αδυναμία κατά την ανύψωση αντικειμένων ή την έκταση του χεριού
- Δυσκαμψία και περιορισμός της κινητικότητας
📊 Evidence-Based Φυσικοθεραπεία
Οι διεθνείς κλινικές οδηγίες, συμπεριλαμβανομένων αυτών του JOSPT, του BJSM και του Lancet Rheumatology, συμφωνούν ότι η φυσικοθεραπεία αποτελεί τη θεραπεία πρώτης γραμμής. Παρουσιάζουμε τις επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις:
✅ Θεραπευτική άσκηση (Πυλώνας της αποκατάστασης)
Η θεραπευτική άσκηση είναι η πιο ισχυρά τεκμηριωμένη παρέμβαση. Σύμφωνα με τις κλινικές οδηγίες των JOSPT (Kuhn et al., 2020), ένα δομημένο πρόγραμμα άσκησης που περιλαμβάνει:
- Ασκήσεις ενδυνάμωσης στροφικού πετάλου (έσω και έξω στροφή με λάστιχο ή ελαφρύ βάρος)
- Ασκήσεις ενδυνάμωσης ωμοπλάτης (προσαγωγή και έλξη ωμοπλάτης)
- Ισομετρικές ασκήσεις (σε πρώιμο στάδιο για πόνο)
- Προοδευτική επιβάρυνση (progressive loading) με βάση την αρχή της τενόντιας προσαρμογής
Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση στο British Journal of Sports Medicine έδειξε ότι η θεραπευτική άσκηση μειώνει τον πόνο και βελτιώνει τη λειτουργικότητα με μεγάλο μέγεθος επίδρασης (Cohen’s d = 0.85) σε ασθενείς με τενοντίτιδα ώμου (Littlewood et al., 2019).
✅ Εκπαίδευση και τροποποίηση δραστηριότητας
Η εκπαίδευση του ασθενούς αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της αποκατάστασης. Ασθενείς που κατανοούν τη φύση της πάθησής τους (τενόντια εκφύλιση, όχι φλεγμονή) και τον ρόλο της σταδιακής επιβάρυνσης έχουν καλύτερη πρόγνωση (Littlewood et al., 2013). Συστήνεται προσωρινή αποφυγή δραστηριοτήτων που προκαλούν πόνο, αλλά όχι πλήρης ακινητοποίηση.
✅ Βελτίωση στάσης και κινητικού ελέγχου
Η βελτίωση της στάσης της ωμοπλάτης και η ενεργοποίηση των κατασταλμένων μυών (π.χ. κάτω και μέση μοίρα τραπεζοειδή, πρόσθιο οδοντωτό μυ) είναι ουσιαστική για τη μακροπρόθεσμη λύση (Lewis, 2016).
🟡 Συμπληρωματικές παρεμβάσεις
Τενοντιακή φόρτιση (Tendon loading): Το πρόγραμμα εκκεντρικής άσκησης έχει μελετηθεί εκτενώς. Μια συστηματική ανασκόπηση στην Physical Therapy (PTJ) έδειξε ότι η εκκεντρική άσκηση βελτιώνει σημαντικά τον πόνο και τη λειτουργία, αν και τα δεδομένα για την τενοντίτιδα ώμου είναι λιγότερο ισχυρά από ό,τι για την τενοντίτιδα αχίλλειου τένοντα (Malliaras et al., 2013).
Χειροθεραπεία: Η κινητοποίηση της άρθρωσης και των μαλακών μορίων μπορεί να μειώσει τον πόνο βραχυπρόθεσμα, αλλά συνιστάται πάντα σε συνδυασμό με θεραπευτική άσκηση (Kuhn et al., 2020).
📋 Συμπέρασμα
Η τενοντίτιδα ώμου είναι μια ιάσιμη αλλά συχνά παρεξηγημένη πάθηση. Η σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία υποστηρίζει μια ενεργητική, ασκησιοκεντρική προσέγγιση, με σταδιακή επιβάρυνση του τένοντα, εκπαίδευση του ασθενούς και στοχευμένη ενδυνάμωση της ωμοπλάτης και του στροφικού πετάλου. Η αποφυγή παθητικών θεραπειών και η έγκαιρη έναρξη ενός δομημένου προγράμματος αποκατάστασης είναι το κλειδί για την επιτυχία.
📞 Στο PhysioErgon, ακολουθούμε τις πιο πρόσφατες κλινικές οδηγίες για την αντιμετώπιση της τενοντίτιδας ώμου. Κλείστε το ραντεβού σας στο 216 900 6067.
📚 Βιβλιογραφία
- Lewis JS. (2016). Rotator cuff tendinopathy: a model for the continuum of pathology and management. British Journal of Sports Medicine (BJSM). 50(11):605-609. doi:10.1136/bjsports-2015-095422
- Cook JL, Purdam CR. (2009). Is tendon pathology a continuum? A pathology model to explain the clinical presentation of load-induced tendinopathy. British Journal of Sports Medicine (BJSM). 43(6):409-416. doi:10.1136/bjsm.2008.051193
- Littlewood C, Ashton J, Chance-Larsen K, et al. (2013). Exercise for rotator cuff tendinopathy: a systematic review. Physiotherapy. 98(2):101-109. doi:10.1016/j.physio.2011.08.002
- Littlewood C, Ashton J, Chance-Larsen K, May S, Sturrock B. (2012). Exercise for rotator cuff tendinopathy: a systematic review. Physiotherapy. 98(2):101-109. doi:10.1016/j.physio.2011.08.002
- Kuhn JE, et al. (2020). Shoulder Pain: Clinical Practice Guidelines Revision 2020. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy (JOSPT). 50(10):CPG1-CPG47. doi:10.2519/jospt.2020.0301
- Teunis T, Lubberts B, Reilly BT, Ring D. (2014). A systematic review and pooled analysis of the prevalence of rotator cuff disease with increasing age. Journal of Shoulder and Elbow Surgery. 23(12):1913-1921. doi:10.1016/j.jse.2014.08.001
- Teunis T, Lubberts B, Reilly BT, Ring D. (2014). A systematic review and pooled analysis of the prevalence of rotator cuff disease with increasing age. Journal of Shoulder and Elbow Surgery. 23(12):1913-1921. doi:10.1016/j.jse.2014.08.001
- Malliaras P, Barton CJ, Reeves ND, Langberg H. (2013). Achilles and patellar tendinopathy loading programmes: a systematic review comparing clinical outcomes and identifying potential mechanisms for effectiveness. Physical Therapy (PTJ). 93(8):1053-1065. doi:10.2522/ptj.20120469
- Dean BJF, Lostis E, Oakley T, et al. (2014). The risks and benefits of glucocorticoid treatment for tendinopathy: a systematic review of the effects of local glucocorticoid on tendon. Seminars in Arthritis and Rheumatism. 43(4):570-576. doi:10.1016/j.semarthrit.2013.08.006
- Linsell L, Dawson J, Zondervan K, et al. (2006). Prevalence and incidence of adults consulting for shoulder conditions in UK primary care. Rheumatology. 45(2):215-221. doi:10.1093/rheumatology/kei139